Wyegzekwowanie odpowiedzialności posiłkowej

W poprzednim artykule została opisana odpowiedzialność posiłkowa za przestępstwo skarbowe (art. 24 par. 1 k.k.s.). Tym razem opiszę w jakich sytuacjach dochodzi do wyegzekwowania tej odpowiedzialności, a także przybliżę procedurę, według której ta egzekucja jest prowadzona.

Na początku najważniejsza kwestia – umieszczenie w wyroku sądu orzekającego w sprawie o przestępstwo (lub wykroczenie) skarbowe punktu dotyczącego obciążenia odpowiedzialnością posiłkową za grzywnę osoby fizycznej lub prawnej nie oznacza, że ta grzywna będzie od tych podmiotów egzekwowana.

Zgodnie z art. 184 par. 1 k.k.s. podmiot odpowiedzialny posiłkowo będzie zobligowany do uiszczenia grzywny w momencie, gdy sprawca czynu, skazany za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe tej grzywny nie zapłaci w wyznaczonym mu przez sąd terminie. Po upływie tego terminu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Dopiero, gdy komornik stwierdzi, że ściągnięcie grzywny od skazanego nie jest możliwe, w grę wchodzi odpowiedzialność posiłkowa podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową z przestępstwa (lub wykroczenia) skarbowego.

Po wydaniu przez komornika postanowienia o bezskuteczności egzekucji, kolejnym krokiem sądu będzie zwrócenie się do podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo o dobrowolne uiszczenie grzywny. Po upływie wskazanego w wezwaniu do zapłaty terminu (30 dni) sprawa zostanie skierowana do egzekucji komorniczej. Komornik prowadzi egzekucję grzywny sądu karnego w identyczny sposób, jak egzekucję wyroków w sprawach cywilnych. Egzekucja może zostać skierowana przeciwko rachunkom bankowym, wierzytelnościom, wynagrodzeniu za pracę, nieruchomościom itd. Komornik będzie prowadził postępowanie egzekucyjnego do momentu, w którym uda się ściągnąć całość zasądzonej grzywny wraz z kosztami komorniczymi lub uzna, że majątek podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo nie wystarcza do zaspokojenia grzywny. W takim wypadku wydawane jest postanowienie o bezskuteczności egzekucji.

Co istotne, śmierć sprawcy przestępstwa skarbowego, ani jego wyjazd z Polski nie wyłącza stosowania odpowiedzialności posiłkowej. 

Jeśli z osoby lub spółki odpowiedzialnie posiłkowo nie uda się ściągnąć całości grzywny, sprawa egzekucji wyroku ponownie spada na sprawcę. Wtedy sąd może, za zgodą skazanego, zamienić grzywnę na pracę społecznie użyteczną, przeliczając 10 stawek dziennych grzywny na miesiąc pracy. Powyższa zamiana nie jest możliwa, jeśli do wyegzekwowania pozostało więcej niż 120 stawek dziennych grzywny.

W sytuacji, gdy egzekucja z majątku skazanego i osoby odpowiedzialnej posiłkowo jest nieskuteczna, a sprawca przestępstwa (lub wykroczenia) skarbowego nie zgodzi się na zamienienie jego kary na pracę społecznie użyteczną (lub też nie zacznie wykonywać tej pracy) sąd nie będzie miał wyboru i zarządzi zastępczą karę pozbawienia wolności (przy przeliczeniu 2 stawki dzienne grzywny = 1 dzień pozbawienia wolności). Uwolnienie się od kary pozbawienia wolności może nastąpić w każdej chwili przez zapłatę pozostałej do wyegzekwowania grzywny.

 Podmiotowi, który został obciążony odpowiedzialnością posiłkową nie grozi zamiana kary grzywny na pracę społecznie użyteczną lub karę pozbawienia wolności. 

Kary grzywny „nie dziedziczą” spadkobiercy osoby odpowiedzialnej posiłkowo.

Podsumowując – wobec podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo może być stosowana egzekucja przymusowa, lecz dopiero w przypadku, gdy egzekucja wobec sprawcy będzie bezskuteczna, a podmiot ten dobrowolnie nie uiści grzywny. Wynika z tego prosty wniosek – osoba odpowiedzialna posiłkowa powinna kontrolować przebieg egzekucji prowadzonej wobec sprawcy oraz aktywnie działać, aby „pomóc” komornikowi w wyegzekwowaniu grzywny. Osoba taka może bowiem wskazywać komornikowi znany jej majątek sprawcy czy też źródła jego dochodu.

autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Odpowiedzialność posiłkowa za karę grzywny w prawie karnym skarbowym

W tym artykule opiszę kolejną instytucję wprowadzoną do kodeksu karnego skarbowego, która nie jest znana prawu karnemu powszechnemu. Chodzi o odpowiedzialność posiłkową za orzeczoną karę grzywny.

Zgodnie z art. 24 par. 1 k.k.s. odpowiedzialność posiłkową może ponieść każdy rodzaj podmiotu gospodarczego:

  • osoba fizyczna;
  • osoba prawna;
  • ułomna osoba prawna (czyli podmiot, który nie ma osobowości prawnej, ale ma zdolność prawną – może podejmować czynności prawne, np. spółka jawna i inne spółki osobowe)

Warunkiem pociągnięciem podmiotu do odpowiedzialności posiłkowej jest pełnienie przez sprawcę przestępstwa (lub wykroczenia) skarbowego funkcji „zastępcy” tego podmiotu. Zastępcą, zgodnie z kodeksem karnym skarbowym, jest osoba, która prowadzi sprawy podmiotu w jakimkolwiek charakterze. W art. 24 par 1 k.k.s. ustawodawca wymienił: pełnomocnika, zarządce lub pracownika. Nie jest to jednak katalog zamknięty. Zastępcą w rozumieniu tego przepisu może być każda osoba, która faktycznie prowadzi sprawy spółki, niezależnie od formalnie pełnionej funkcji. Jednocześnie, podmiot nie będzie odpowiadał za czyn osoby, która prowadzi sprawy podmiotu bez zlecenia, a zatem bez wiedzy i aprobaty zastępowanego.

Podmiot zastępowany przez sprawcę przestępstwa (lub wykroczenia) skarbowego nie zawsze będzie odpowiadał posiłkowo. Kolejnym warunkiem zastosowaniem tej odpowiedzialności jest odniesienie korzyści finansowej przez ten podmiot. Przez korzyść majątkową można rozumieć zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów. O korzyści majątkowej będzie mowa również wtedy, gdy będzie ona zaledwie potencjalna.

Sąd ma obowiązek zastosowania odpowiedzialności posiłkowej. Jeśli podczas rozpoznawania sprawy okaże się, że z czynu sprawcy korzyść uzyskała inny podmiot, to musi to znaleźć swoje odzwierciedlenie w wyroku.

Wyegzekwowanie odpowiedzialności posiłkowej będzie możliwe dopiero, gdy wykonanie grzywny wobec sprawcy nie będzie możliwe. Szczegółowo opiszę to zagadnienie w kolejnym artykule.

Odpowiedzialność posiłkowa, która wynika z art. 24 par. 1 k.k.s., jest stosowana również w przypadku ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów.

Na koniec zaznaczam, że opisywana odpowiedzialność posiłkowa ma charakter finansowy, a nie karny. Oznacza to, że informacja o pociągnięciu do odpowiedzialności posiłkowej na podstawie art. 24 par. 1 k.k.s. nie jest wpisywana do Krajowego Rejestru Karnego.

autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Wyłudzenie zwrotu nadwyżki VAT-u naliczonego nad VAT-em należnym

Jak wskazałem w poprzednim artykule, osoby organizujące karuzele podatkowe często wykorzystują przepisy prawa podatkowego, które pozwalają przedsiębiorcom na uzyskanie zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad podatkiem należnym. Najłatwiej będzie wyjaśnić to na przykładzie:

Firma X handluje telefonami komórkowymi. Kupuje od firmy Y telefon za cenę 100 zł + VAT czyli w sumie 123 złote. Następnie sprzedaje ten telefon klientowi za 150 złotych + VAT czyli za 184,5 złotych brutto. Podatek VAT, który został zapłacony przez firmę X przy zakupie telefonu jest podatkiem VAT należnym. Natomiast podatek VAT, który został doliczony do ceny sprzedaży telefonu klientowi firmy X jest podatkiem VAT naliczonym. Aby nie doszło do sytuacji, gdy za ten sam towar podatek VAT jest płacony dwukrotnie, firma X ma prawo zwrócić się do Urzędu Skarbowego o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym. Należy zatem odjąć od 34,5 zł (podatek naliczony) kwotę 23 zł (podatek należny). Uzyskana kwota – 11,5 złotego stanowi nadwyżkę, która, na wniosek firmy X, zostanie jej zwrócona.

Na takiej samej zasadzie działają twórcy karuzel podatkowych. Dzięki fikcyjnemu obrotowi towarowemu zyskują oni możliwość uzyskania zwrotu od Skarbu Państwa znacznych sum pieniężnych. Z tego względu fikcyjny obrót jest bardzo duży, sięga często kilku milionów złotych. Transakcje dokonywane są błyskawicznie – nawet w ciągu kilku minut towar kupiony przez jedno z przedsiębiorstw biorących udział w karuzeli jest odsprzedawany dalej, a transakcje dotyczą sprzedaży co najmniej kilkuset sztuk towaru. Pozwala to w krótkim czasie „rozkręcić” karuzelę podatkową, jeszcze przed tym jak Urząd Skarbowy zorientuje się o jej istnieniu.

Autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 3 komentarzy

Na czym polega karuzela podatkowa?

W tym artykule postaram się wyjaśnić mechanizm działania tzw. karuzeli podatkowej. Jest to najpoważniejsze przestępstwo skarbowe, które generuje największe straty w budżecie państwa. Firmy, które działają w ramach karuzeli podatkowej nie płacą podatku VAT należnego lub też wyłudzają zwrot podatku VAT.

W ramach karuzeli działa kilka, kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt podmiotów gospodarczych. Są to zarówno spółki kapitałowe (najczęściej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), jak i spółki osobowe czy też osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Podmioty te prowadzą fikcyjną wymianę handlową, a rzeczywistym motywem i celem ich działań jest wyłudzanie podatku VAT.

Wyłudzanie podatku VAT następuje najczęściej przy wykorzystaniu jednego z dwóch mechanizmów:

  • wyłudzenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym;

  • wyłudzanie zwrotu podatku VAT w związku z wewnątrzwspólnotową wymianą towarów.

Każdemu z tych dwóch sposobów poświęcę odrębne artykuły, w tym momencie koncentrując się głównie na przybliżeniu samego mechanizmu działania karuzeli podatkowej.

Najczęściej zaangażowane w karuzelę podatkową są podmioty gospodarcze z różnych państw (zwłaszcza, gdy następuje wyłudzenie podatku VAT przy wykorzystaniu przepisów o wewnątrzwspólnotowej wymianie towarów). Zazwyczaj osoby organizujące karuzele podatkowe nie ujawniają swojej tożsamości. Działalność gospodarczą, czy to pełniąc funkcje statutowe w spółkach (osobach prawnych), czy też występując jako osoby fizyczne prowadzą za to osoby podstawione, tzw. „słupy”. Osoby te nie mają żadnego realnego wpływu na działalność firmy, nie mają dostępu do rachunków bankowych ani nie przygotowują faktur. Ich jedynym zadaniem jest podpisywanie się pod dokumentami (głównie fakturami), które są generowane przez osoby organizujące karuzelę podatkową. Słupy otrzymują za swoją „pracę” wynagrodzenie od szefów grupy przestępczej. Ponoszą oni natomiast, z racji formalnego uczestnictwa w całym procederze, odpowiedzialność finansową oraz karną. Odpowiedzialności tej zostaną poświęcone kolejne artykuły.

Towarem, który najczęściej jest przedmiotem fikcyjnej wymiany handlowej są rzeczy, które mogą zostać w łatwy sposób przemieszczane pomiędzy firmami będącymi ogniwami karuzeli podatkowej, a także o wysokiej wartości, aby w krótkim okresie było możliwe osiągnięcie obrotu towarowego w dużej skali. Z doświadczenia zawodowego wiem, że osoby firmy biorące udział w karuzelach podatkowych często dokonują obrotu telefonami komórkowymi, sprzętem elektronicznym. Zdarza się również, że towarem będącym przedmiotem fikcyjnego obrotu są tzw. „dobra niematerialne”, tzn. oprogramowanie, e-booki, muzyka w formacie cyfrowym. Należy podkreślić, że jest zasadą, iż towar uwzględniony na wystawianych przez podmioty biorące udział w karuzeli podatkowej fakturach nie istnieje lub faktycznie nie jest przekazywany pomiędzy podmiotami. Transakcje odbywają się w bardzo krótkim czasie, tzn. towar nabyty przez firmę jest natychmiast odsprzedawany kolejnemu podmiotowi za cenę minimalnie (nawet o kilka promili – chodzi o uniknięcie konieczności zapłaty wysokiego podatku dochodowego) itd. Oczywiście, tego typu handel nie ma żadnego uzasadnienia ekonomicznego – firmy sprzedają towar, ale nie uzyskują w ten sposób żadnego zysku, a zdarza się, że po pewnym czasie odkupują sprzedany wcześniej towar za cenę wyższą niż w momencie jego sprzedaży.

Kolejną cechą charakterystyczną karuzeli podatkowych, świadczących o fikcyjności obrotu jest nieposiadanie środków pozwalających na prowadzenie działalności na dużą skalę. Nie jest bowiem fizycznie możliwe aby spółka niezatrudniająca pracowników lub zatrudniająca jedną osobę, nie posiadająca zewnętrznego magazynu dokonywała transakcji sprzedaży i kupna wielu tysięcy sztuk towaru miesięcznie.

Podsumowując – karuzela podatkowa to sieć podmiotów gospodarczych, które dokonują fikcyjnego obrotu towarowego. Charakter tego przestępstwa jest skomplikowany, gdyż osoby organizujące karuzele podatkowe próbują w różny sposób ukryć fikcyjność obrotu towarowego. Następne artykuły zostaną poświęcone przybliżeniu problematyki.

Autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Na czym polega przestępstwo uchylania się od opodatkowania z art. 54 k.k.s.?

 

Celem tego artykułu jest przybliżenie jednego z najczęściej popełnianych przestępstw skarbowych jest przestępstwo uchylania się od opodatkowania z art. 54 k.k.s. Przypominam, że o zakwalifikowaniu czynu jako przestępstwo lub wykroczenie skarbowe będzie decydować wartość podatku zagrożonego uszczupleniem. Jeśli ta wartość w momencie popełnienia czynu nie przekracza pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę – będziemy mówić o wykroczeniu skarbowym. Tak więc kwota graniczna pomiędzy wykroczeniem a przestępstwem skarbowym wynosi w roku 2015 8750 złotych. Odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe rozpoczyna się w przypadku, gdy kwota podatku uszczuplonego w związku z czynem zabronionym wynosi 8751 złotych lub więcej.

W myśl art. 54 § 1 k.k.s. przestępstwo to popełnia podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa wymaganej prawem deklaracji podatkowej, przez co naraża podatek na uszczuplenie. Aby w odpowiedni sposób zrozumieć opisywane przestępstwo należy przybliżyć kilka pojęć, które zostały zaczerpnięte z ordynacji podatkowej i innych ustaw podatkowych.

Opisywane przestępstwo może zostać popełnione wyłącznie przez podatnika. Chociaż interpretacja tego znamienia wydaje się oczywista, to każdorazowo należy szczegółowo sprawdzić, czy oskarżony w realiach konkretnej sprawy rzeczywiście jest zobowiązany do zapłaty podatku, którego rzekomo nie uiścił. Podatnikiem w rozumieniu przepisu art. 54 k.k.s. jest bowiem jedynie osoba zobowiązana do zapłaty określonego rodzaju podatku, a nie do zapłaty podatku w ogóle.

W art. 54 k.k.s. pojawiają się także pojęcia przedmiotu i podstawy opodatkowania. Najłatwiej będzie wytłumaczyć te pojęcia na przykładzie. W przypadku podatku, który płaci każdy z nas – podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych jako przedmiot opodatkowania należy wskazać uzyskiwany dochód, a podstawą opodatkowania będzie dochód po odliczeniach, na podstawie którego oblicza się należny Skarbowi Państwa podatek.

W tym przykładzie z zatajeniem przedmiotu opodatkowania będziemy mieli zatem do czynienia wtedy, gdy podatnik nie poinformuje organu podatkowego (najczęściej – Urzędu Skarbowego) o tym, że osiągnął dochód.

Przestępstwo z art. 54 k.k.s. jest przestępstwem tzw. materialnym. Oznacza to, że do jego popełnienia nie jest konieczne wystąpienie skutku pod postacią uszczuplenia należności Skarbu Państwa, nieuiszczenia podatku, który zgodnie z przepisami ustawy podatkowej powinien zostać uiszczony. Do wystąpienia skutku, a więc do popełnienia przestępstwa, wystarczające jest, aby działania sprawcy narażały Skarb Państwa na stratę. Narażenie musi być realne, tj. musi występować konkretne niebezpieczeństwo wystąpienia uszczerbku finansowego po stronie Skarbu Państwa.

Przestępstwo uchylania się od opodatkowania można popełnić również poprzez niezłożenie deklaracji podatkowej, jeśli prowadzi to do uszczuplenia podatku. Trzeba zauważyć, że samo opóźnienie w złożeniu deklaracji jest penalizowane w art. 56 § 4 k.k.s. To co jest istotne, złożenie deklaracji co prawda po terminie przewidzianym ustawą, ale jeszcze przed tym jak zostanie wszczęte postępowanie podatkowe celem ustalenia zaległości sprawia, że nie można mówić o popełnieniu przestępstwa.Osobie, która po prostu spóźniła się ze złożeniem deklaracji, a następnie ten błąd naprawiła nie można przypisać zamiaru pozbawienia Skarbu Państwa dochodu z tytułu podatku.

Opisywane przestępstwo można popełnić wyłącznie umyślnie, tj. podatnik musi chcieć zataić przed organami podatkowymi swój dochód aby uwolnić się od obowiązku podatkowego lub na to się godzić. Jeśli zatem podatnik nieumyślnie bądź pomyłkowo pominął źródło swojego dochodu to z pewnością nie można mówić o popełnieniu przestępstwa.

Autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 2 komentarzy

Korekta deklaracji podatkowej

Jeszcze jednym przewidzianym w kodeksie karnym skarbowym sposobem na uniknięcie odpowiedzialności karnej, mimo wcześniejszego popełnienia wykroczenia lub przestępstwa skarbowego jest złożenie w odpowiednim terminie korekty deklaracji podatkowej. Celem tego artykułu jest zatem wyjaśnienie, w jaki sposób złożyć skuteczną korektę deklaracji podatkowej.

Przesłankami zastosowania tej instytucji są:

  • złożenie korekty deklaracji w przewidzianym ustawą terminie;

  • uzasadnienie korekty deklaracji;

  • uiszczenie uszczuplonej bądź narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej.

Regulacja dotycząca możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności poprzez korektę deklaracji zawarta jest w art. 16a k.k.s. W myśl tego przepisu Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, kto złożył prawnie skuteczną, w rozumieniu przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa lub ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214, z późn. zm.1)), korektę deklaracji podatkowej wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty i w całości uiścił, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, należność publicznoprawną uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie. Tak więc o tym, czy korekta deklaracji będzie mogła zostać uznana za skuteczną będą decydować przepisy innych ustaw niż kodeks karny skarbowy, a mianowicie Ordynacji podatkowej lub ustawy o kontroli skarbowej. Korekta musi zostać złożona przez podatnika, płatnika lub inkasenta.

Aby określić termin, w jakim powinna zostać złożona korekta trzeba odwołać się właśnie do przepisów tych ustaw. W przypadku, gdy ustalenie naruszenie przepisów podatkowych następuje w drodze kontroli podatkowej (tj. na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej), korektę deklaracji należy złożyć przed wszczęciem tej kontroli. Możliwość złożenia korekty deklaracji po zakończeniu kontroli oraz po zakończeniu postępowania podatkowego istnieje jedynie w zakresie jaki nie został objęty decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego.

W przypadku kontroli skarbowej (prowadzonej w oparciu o przepisy ustawy o kontroli skarbowej) korekta może zostać natomiast złożona przed wszczęciem postępowania kontrolnego, a po jego zakończeniu, podobnie jak w przypadku postępowania podatkowego, w zakresie nieobjętym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Ponadto ustawa o kontroli skarbowej przewiduje możliwość złożenia deklaracji terminie 7 dni przed wydaniem decyzji lub wyniku kontroli, który to termin wyznaczony został kontrolowanemu przez organ kontroli do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Nie istnieje możliwość złożenia korekty deklaracji podatkowej w trakcie trwania postępowania podatkowego, postępowania kontrolnego lub kontroli podatkowej, w zakresie objętym tą kontrolą.

Zgodnie z przepisem art. 16a k.k.s. elementem, który jest konieczny dla uznania za korekty deklaracji podatkowej za skuteczną jest jej uzasadnienie – wskazanie przyczyn złożenia korekty. Należy zaznaczyć, że w uzasadnieniu korekty deklaracji podatkowej nie ma konieczności ujawniania okoliczności związanych z popełnieniem czynu lub osób współdziałających. Sprawia to, że złożenie skutecznej korekty deklaracji podatkowej atrakcyjniejszym rozwiązaniem dla oskarżonego czy obwinionego niż korzystanie z czynnego żalu opisywanego we wcześniejszych artykułach.

Aby oskarżony mógł skorzystać z dobrodziejstwa opisywanej instytucji musi uiścić uszczuploną lub nawet narażoną na uszczuplenie należność publicznoprawną. Oznacza to, że nawet nie musiało dojść do straty po stronie Skarbu Państwa, aby konieczne stało się zapłacenie zagrożonego podatku. Wystarczające dla powstania takiego obowiązku jest samo narażenie należności na uszczuplenie, mające swoje źródło w przestępstwie lub wykroczeniu skarbowym.

Podsumowując, złożenie skutecznej korekty deklaracji podatkowej jest korzystnym rozwiązaniem. Skorzystanie z tej instytucji pozwala na zachowanie statusu osoby niekaranej mimo popełnienia przestępstwa skarbowego.

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

W jaki sposób zastosować czynny żal w sprawie o przestępstwo skarbowe?

W poprzednich artykułach opisywałem znane prawu karnemu skarbowemu instytucje, których prawidłowe zastosowanie pozwala na uniknięcie wyroku skazującego, nawet w przypadku popełnienia czynu zabronionego. Były to warunkowe umorzenie postępowania oraz dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

Kolejną charakterystyczną instytucją, dzięki której można uwolnić się od odpowiedzialności karnej za przestępstwo bądź wykroczenie skarbowe jest czynny żal. Jak wynika z mojego doświadczenia zawodowego, w prawie karnym skarbowym czynny żal odgrywa dużo większą rolę niż w „zwykłym” prawie karnym.

Instytucja czynnego żalu, przesłanki i skutki jej zastosowania są opisane w art. 16 k.k.s. Przewidziane w tym przepisie przesłanki zastosowania czynnego żalu w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe są następujące:

  • zawiadomienie organu powołanego do ścigania o popełnionym przestępstwie lub wykroczeniu skarbowym;

  • ujawnienie istotnych okoliczności czynu, w szczególności osób współdziałających w jego popełnieniu;

  • uiszczenie uszczuplonej należności publicznoprawnej (podatku, który nie został zapłacony w wyniku czynu zabronionego) w terminie wyznaczonym przez organ prowadzący postępowanie;

Jednocześnie w art. 16 § 5 i 6 k.k.s. przewidziane są wyjątkowe sytuacje, w których nie może mieć zastosowania czynny żal. Zgodnie z tymi przepisami, nie jest możliwe skorzystanie z tej instytucji jeśli:

  • organ prowadzący postępowanie miał już wiarygodne informacje o czynie, który ma być objęty czynnym żalem;

  • organ prowadzący postępowanie rozpoczął czynności, które mogły prowadzić do wykrycia zgłoszonych w piśmie z czynnym żalem czynów;

  • osoba zgłaszająca czynny żal kierowała wykonaniem czynu objętego tą instytucją przez inną osobę lub też zorganizowała grupę osób, która dopuszczała się przestępstw skarbowych;

  • nakłaniał inną osobę do popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn zabroniony.

Tak więc, czynny żal ma zastosowanie do przestępstw, o których „nie wiedzą” jeszcze organy postępowania. Tylko wtedy możesz liczyć na zakończenie sprawy bez wyroku skazującego.

Zawiadomienie o czynnym żalu można złożyć na piśmie lub ustnie do protokołu. Jeśli zdecydujesz się na skorzystanie z instytucji czynnego żalu, dobrym pomysłem jest zastosowanie formy pisemnej. Dzięki temu będziesz mógł wyjaśnić swoją sytuację i okoliczności czynu. Po złożeniu pisma, w którym wyrazisz czynny żal z pewnością zostaniesz wezwany na przesłuchanie.

Autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Dolegliwość skazania za przestępstwo karne skarbowe.

W powszechnym rozumieniu skazanie za przestępstwo skarbowe nie jest równoznaczne ze skazaniem za „zwykłe” przestępstwo. Owszem, wobec skazanego za przestępstwo skarbowe orzeka się karę, np. grzywny lub ograniczenia wolności, ale, według laików, dolegliwość skazana na tym się kończy.

Przestępstwa kryminalne, takie jak pobicia, rozboje czy kradzieże są, w rozumieniu osób nie zajmujących się na co dzień prawem karnym, dużo bardziej szkodliwe społecznie, a informacja o skazaniu za te czyny widnieje w Krajowym Rejestrze Karnym. Jednak, jak wynika z przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym, także skazanie za przestępstwo skarbowe skutkuje umieszczenie stosownego wpisu w karcie karnej sprawcy przestępstwa z odpowiedniego artykułu Kodeksu karnego skarbowego.

Z faktu widnienia w karcie karnej informacji o skazaniu za umyślnie przestępstwo skarbowe wynika szereg negatywnych konsekwencji:

  • niemożność przedstawienia przyszłemu pracodawcy zaświadczenia o niekaralności, co uniemożliwia podjęcie pracy w znacznej części sektora publicznego, np. we wszystkich urzędach, szkołach czy uczelniach wyższych, a także w wielu firmach prywatnych;

  • niemożność wykonywania zawodów łączących się z zaufaniem publicznym, m. in. zawodów prawniczych, lekarza, policjanta;

    Ponadto:

  • w myśl art. 22 ust. 2 i 6 ustawy – Prawo bankowe, Komisja Nadzoru Finansowego odmawia zgody na powołanie na stanowisko prezesa i członka zarządu banku osoby skazanej za przestępstwo skarbowe;

  • zgodnie z art. 24 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo zamówień publicznych w postępowaniach przetargowych organizowanych na podstawie tej ustawy nie mogą brać osoby prawne (spółki), których członkiem zarządu jest osoba skazana za przestępstwo skarbowe;

Od momentu uprawomocnienia się wyroku do zatarcia skazania informacja o skazaniu widnieje w kartotece karnej.

Moment, w którym następuje zatarcie skazania za przestępstwo skarbowe, czyli wykreślenie informacji o skazaniu z Krajowego Rejestru Karnego jest zależny od rodzaju orzeczonej wobec sprawcy przestępstwa skarbowego kary:

  • Przy skazaniu na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania zatarcie następuje po upływie10 lat od odbycia kary (można jednakże ubiegać się o zatarcie tej kary już po 5 latach od opuszczenia zakładu karnego);

  • W przypadku, gdy wobec sprawcy przestępstwa skarbowego skazano na karę grzywny, to informacja o skazaniu zostanie wykreślona z Krajowego Rejestru Karnego 5 lat od jej wykonania, tzn. od zapłaty całości grzywny (na wniosek zatarcie skazania może nastąpić po 3 latach od zapłaty);

  • Zatarcie przestępstwa skarbowego przy skazaniu na karę ograniczenia wolności (tj. robót społecznych) następuje na takich samych zasadach, jak w przypadku orzeczenia wobec skazanego kary grzywny – 5 lat od jej wykonania (na wniosek po 3 latach).

Przez cały okres od uprawomocnienia się wyroku, aż do zatarcia skazania sprawca przestępstwa karnego ponosi wymienione wyżej konsekwencje. Bardzo dobrym sposobem na zachowanie czystej karty karnej jest złożenie przed organem prowadzącym postępowanie przygotowawcze wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, o którym więcej piszę w innych artykułach.

Autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Przedawnienie karalności przestępstw skarbowych

Przestępstwa skarbowe, podobnie jak „zwykłe” przestępstwa ulegają przedawnieniu. Oznacza to, że po upływie określonego w ustawie czasu sprawcy przestępstwa skarbowego nie można ścigać ani skazać.

Kodeks karny skarbowy, w art. 44 § 1 k.k.s przewiduje dwa podstawowe terminy przedawnienia karalności za przestępstwa skarbowe:

  • 10 lat – gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata;

  • 5 lat – czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat.

Jeśli upłynął powyższy okres, to nie można wszcząć postępowania przeciwko sprawcy. Jeśli natomiast postępowanie zostało przed upływem tych 10 lub 5 lat wszczęte, to okres przedawnienia zostaje wydłużony odpowiednio o 10 lub 5 lat.

Dla przykładu, jeśli 30 lipca 2009 roku Jan Kowalski popełnił przestępstwo skarbowe zagrożone tylko karą grzywny, to jego karalność przedawnia się w 30 lipca 2014 roku. Jeśli natomiast przed tą datą, np. w 30 listopada 2013 roku zostanie wszczęte przeciwko Janowi Kowalskiemu postępowanie karne, to okres przedawnienia zostanie przedłużony o 5 lat licząc od 30 lipca 2013 roku, a więc do 30 lipca 2019 roku.

Zdecydowana większość przestępstw skarbowych przedawnia się po 5 latach. Dłuższy, 10-cio letni termin przedawnienia dotyczy najpoważniejszych przestępstw skarbowych, tak jak np. nieujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania z art. 54 § 1 k.k.s.

W drugim paragrafie art. 44 k.k.s. ustawodawca wprowadził szczególną podstawę przedawnienia pewnej kategorii przestępstw skarbowych. W myśl tego przepisu, jeśli popełnione przestępstwo skarbowe ma skutek taki, że uszczupla lub naraża na uszczuplenie należność publicznoprawną, to jego przedawnienie następuje także w momencie przedawnienia tej należności. Tłumacząc ten przepis bardziej zrozumiałym językiem: jeśli w wyniku przestępstwa skarbowego Skarb Państwa doznał uszczerbku np. poprzez niezapłacony podatek, to tego typu przestępstwo przedawnia się w momencie, w którym przedawnia się ten właśnie niezapłacony podatek.

Jeśli więc jesteś oskarżony o tego typu przestępstwo, to żeby sprawdzić, kiedy ulegnie przedawnieniu jego karalności to powinieneś zapoznać się z odpowiednimi przepisami Ordynacji podatkowej.

Autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

W jaki sposób zachować status osoby niekaranej mimo popełnienia przestępstwa skarbowego?

Jeśli zostaniesz skazany za przestępstwo skarbowe, to zostanie to odnotowane w twojej karcie karnej. W świetle przepisów, skazanie za przestępstwo skarbowe jest równoznaczne ze skazaniem za przestępstwo kryminalne, a więc może być dla Ciebie bardzo uciążliwe.

Wielu pracodawców wymaga od kandydatów do pracy przedstawienia oświadczenia o niekaralności. Informacja z Krajowego Rejestru Karnego jest także potrzebna w wielu innych sytuacjach życiowych, np. stanowi załącznik do dokumentów przetargowych, w przypadku gdy przetargi organizowane są ze środków publicznych.

W kodeksie karnym skarbowym przewidziane są dwie możliwości zachowania statusu osoby niekaranej nawet w przypadku popełnienia przestępstwa skarbowego:

  • skorzystanie z instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności;

  • warunkowe umorzenie postępowania.

W przypadku gdy rozpoznający sprawę Sąd udzieli zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, to, zgodnie z art. 18 § 2 k.k.s. informacji o wyroku nie wpisuje się do Krajowego Rejestru Karnego. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności najczęściej jest najlepszym rozwiązaniem sprawy karnoskarbowej i to rozwiązanie w pierwszej kolejności bierz pod uwagę.

Dobrowolnemu poddaniu się odpowiedzialności poświęciłem serię artykułów, dlatego dziś skoncentruje się natomiast na opisaniu instytucji warunkowego umorzenia postępowania o przestępstwo skarbowe.

W przypadku gdy Sąd wyda wyrok warunkowo umarzający postępowanie, to w karcie karnej figuruje zapis o warunkowym umorzeniu, ale osoba, wobec której tego typu wyrok zapadł w świetle prawa nie jest uznawana za karaną. Należy więc uznać, że warunkowe umorzenie postępowania również jest korzystnym rozwiązaniem sprawy karnoskarbowej.

Sąd umarzając warunkowo postępowanie:

  • stwierdza winę oskarżonego;

  • umarza sprawę;

  • nakłada na oskarżonego pewne obowiązki, których niespełnienie będzie się wiązało z podjęciem warunkowo umorzonego postępowania, a więc w konsekwencji ze skazaniem.

Warunkowe umorzenie postępowania, w przeciwieństwie do dobrowolnego poddania się odpowiedzialności, jest instytucją regulowaną nie tylko w Kodeksie karnym skarbowym, ale jest obecna także w „zwykłym” Kodeksie karnym. W sprawie o przestępstwo skarbowe mają zastosowanie takie same zasady korzystania z tej instytucji. Zgodnie art. 20 § 2 k.k.s. bowiem w sprawach karnoskarbowych stosuje się niektóre przepisy kodeksu karnego, w tym przepisy dotyczące warunkowego umorzenia postępowania.

Przesłanki wydania przez Sąd wyroku warunkowo umarzającego sprawę o przestępstwo karne skarbowe są następujące:

  1. wina sprawcy i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne;

  2. okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości;

  3. sprawca nie jest osobą karaną;

  4. właściwości i warunki osobiste sprawcy wskazują, że pomimo umorzenia postępowania sprawca będzie przestrzegał porządku prawnego.

Jeśli w Twojej sprawie o przestępstwo skarbowe ustawodawca wyklucza skorzystanie z dobrowolnego poddania się odpowiedzialności (kategorie tych spraw są opisane w jednym z poprzednich artykułów) lub nie masz możliwości spełnienia warunków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności to rozważ złożenie wniosku o warunkowe umorzenie postępowania karnego. W takim wniosku powinieneś dokładnie opisać czemu Twoim zdaniem zachodzą w Twojej sprawie wskazane przeze mnie wyżej przesłanki.

Zgodnie z przepisami Kodeksu karnego skarbowego Sąd rozpoznający sprawę może zastosować warunkowe umorzenie postępowania w przypadku popełnienia praktycznie każdego z przestępstw skarbowych. Jest to instytucja, która pozwala zachować status osoby niekaranej, mimo uznania oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa karnoskarbowego.

Nieliczne wyjątki od tej zasady są opisane w art. 41 § 2 k.k.s., opisze je szczegółowo w kolejnym artykule.

Autor artykułu: aplikant adwokacki Michał Marciniak

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz